Uyuşturucu Suçları: Kullanma ve Ticaret Ayrımı, Cezalar ve Savunma

Kullanmak için bulundurma (TCK m.191)

Kullanmak için uyuşturucu veya uyarıcı madde satın alan, kabul eden, bulunduran ya da kullanan kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ancak bu suçta kural olarak doğrudan dava açılmaz; Cumhuriyet savcısı kovuşturmanın ertelenmesi kararı verir:

• Şüpheli beş yıllık denetim süresine tabi tutulur.
• Bu süre içinde denetimli serbestlik tedbiri uygulanır; gerektiğinde tedavi ve düzenli test yükümlülüğü getirilir.
• Denetim süresi içinde yükümlülüklere uyulur ve yeniden kullanmak için uyuşturucu bulundurma suçu işlenmezse, kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir.
• Yükümlülüklere uyulmaz veya suç tekrarlanırsa kamu davası açılır.

Uyuşturucu imal ve ticareti (TCK m.188)

Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız olarak satan, satışa arz eden, başkalarına veren, sevk eden veya satın alan kişiler, ağır hapis cezalarıyla (çoğu hâlde on yıldan az olmamak üzere) cezalandırılır. Uyuşturucunun ithali ve imalinde cezalar daha da ağırdır. Suçun okul, yurt, hastane veya ibadethane gibi yerlerin yakınında ya da örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenmesi cezayı artırır. Bu suç ağır ceza mahkemesinde görülür ve tutuklama bakımından katalog suçlar arasındadır.

Kullanım mı, ticaret mi? Ayrımı belirleyen deliller

Aynı miktardaki madde, dosyadaki diğer delillere göre kullanma veya ticaret olarak değerlendirilebilir. Mahkemeler şu hususlara bakar:

• Ele geçirilen maddenin miktarı ve saflığı
• Maddenin satışa hazır şekilde küçük paketlere ayrılmış olup olmadığı
• Hassas terazi, paketleme malzemesi ve açıklanamayan nakit para bulunup bulunmadığı
• Telefon yazışmaları, fiziki takip ve tanık beyanları
• Kişinin kullanıcı olup olmadığına dair tıbbi bulgular ve kişisel kullanım alışkanlığı

Bu nedenle ilk ifadede yapılan açıklamalar ve delillerin doğru değerlendirilmesi, suçun niteliğini belirlemede kritik önemdedir.

Arama ve el koyma işlemlerinin hukuka uygunluğu

Konut, işyeri, araç ve üst araması kural olarak hâkim kararıyla, gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde ise savcının yazılı emriyle yapılabilir. Usulsüz yapılan arama sonucu elde edilen deliller hukuka aykırı delil niteliğinde olabilir. Ayrıca ele geçirilen maddenin net miktarı ve içeriği kriminal laboratuvar raporuyla tespit edilmelidir; raporlardaki tutarsızlıklar savunmada önemli bir yer tutar.

Etkin pişmanlık (TCK m.192)

Uyuşturucu suçlarına iştirak eden kişilerin ve uyuşturucunun saklandığı yerlerin resmî makamlar haberdar olmadan önce bildirilmesi hâlinde ceza verilmeyebilir. Haberdar olunduktan sonra yapılan ve suçun ortaya çıkarılmasına hizmet eden bildirimlerde ise cezada indirim yapılır. Kullanıcının uyuşturucuyu kimden aldığını bildirerek failin yakalanmasına yardım etmesi de indirim sebebidir.

Gözaltı ve tutuklama süreçleri için tutuklamaya itiraz sayfamıza bakabilirsiniz.